
Komunikat po posiedzeniu Rady Fiskalnej w dniu 19 marca 2026 roku
19 marca 2026
Komunikat Rady Fiskalnej w sprawie skutków wprowadzenia tymczasowych obniżek stawek VAT i akcyzy (tzw. pakietu CPN)
1 kwietnia 2026Rada Fiskalna otrzymała 16 marca br. prośbę Ministra Finansów i Gospodarki o „pilną opinię” nt. prezydenckiego projektu ustawy o Polskim Funduszu Inwestycji Obronnych (PFIO). Prośba ta została skierowana poza trybem przepisów ustawy z dnia 20 grudnia 2024 r. o Radzie Fiskalnej, która zobowiązuje Radę do przygotowania na wniosek Ministra Finansów wyłącznie opinii dotyczących „projektów dokumentów rządowych”.
Co więcej, prośba Ministra Finansów i Gospodarki wydaje się niezgodna z przepisami Unii Europejskiej, które gwarantują radom fiskalnym swobodę wyboru przedmiotu swoich prac i terminów realizowanych zadań. Jeśli rady fiskalne będą dokonywać ocen różnych inicjatyw w reakcji na wnioski przedstawicieli administracji rządowej, jak też innych podmiotów, może to pozbawić je czasu i środków na podjęcie zadań wynikających z przepisów UE.

Rada Fiskalna od początku swojej działalności z dużą uwagą śledzi rządowe i pozarządowe inicjatywy, które dotyczą źródeł finansowania wydatków obronnych. Przejawem tego zaangażowania było zajęcie przez Radę stanowiska (w formie komunikatu z 26 lutego br.) nt. rządowego projektu ustawy o Finansowym Instrumencie Zwiększenia Bezpieczeństwa.
W związku z tym, ze względu na znaczenie finansowania wydatków obronnych dla sytuacji polskich finansów publicznych, Rada Fiskalna jeszcze przed otrzymaniem prośby Ministra Finansów i Gospodarki omawiała projekt ustawy o PFIO. Miał on, niezależnie od tej prośby, być dyskutowany na posiedzeniu Rady.
Efekty analiz Rady zawarto w załączonym komunikacie – link do pobrania znajduje się pod grafiką niniejszego wpisu oraz pod tym adresem – zachęcamy do zapoznania się z całą jego treścią.
Kluczowe wnioski:
- W ocenie Rady Fiskalnej projekt ustawy o PFIO nie przedstawia jasnego i weryfikowalnego modelu finansowania, w szczególności nie towarzyszy mu ocena skutków regulacji zawierająca standardowe elementy analizy finansowej.
- Projekt rodzi poważne wątpliwości ekonomiczne, prawne i systemowe.
- Projekt przewiduje rozwiązania ograniczające kompetencje Rady Ministrów w zakresie polityki budżetowej i osłabiające rolę ustawy budżetowej jako podstawowego planu finansowego państwa.
- Projekt przewiduje zmiany osłabiające stabilizującą regułę wydatkową określoną w art. 112aa ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych.
- Przekierowanie ewentualnej wpłaty z zysku Narodowego Banku Polskiego (NBP) z budżetu państwa do PFIO nie pozwala na wzrost wydatków (nie zwiększa przestrzeni wydatkowej) ani nie tworzy nowego źródła środków publicznych.
- Powołanie PFIO zmniejszy dochody niepodatkowe budżetu państwa, gdyż nie ma żadnych podstaw, aby zakładać, że ewentualny zysk NBP wystąpi wyłącznie w sytuacji utworzenia PFIO.
- Założenie przeciwne oznaczałoby w istocie nowy, nieprzewidziany w obowiązującym prawie rodzaj „warunkowości” po stronie NBP, tj. zależności między utworzeniem Funduszu a wystąpieniem zysku NBP.


