
Nadwyżka interpretacji. Ekonometryczna analiza czynników kształtujących deficyt pierwotny finansów publicznych
21 września 2026
Nie tylko dług publiczny. Prywatne zadłużenie a efekty polityki fiskalnej
12 października 2026Jak zadłużenie firm prywatnych i gospodarstw domowych może osłabiać lub nasilać efekty decyzji fiskalnych rządu? Temu zagadnieniu poświęcone było pierwsze spotkanie w ramach cyklu Seminariów Rady Fiskalnej. Swoje badania na ten temat zaprezentował Francesco Turino, profesor Uniwersytetu w Alicante.
Jak wynika z jego badań, wskaźniki zadłużenia prywatnego mają zaskakująco duży wpływ na efekty polityki fiskalnej państwa. Okazuje się, że niektóre działania – takie jak obniżanie podatków lub wydatki publiczne – mogą mieć słabszy lub silniejszy efekt dla gospodarki w zależności od tego, na jakim poziomie kształtuje się zadłużenie prywatnych przedsiębiorstw, a nawet gospodarstw domowych. Dlatego, zdaniem profesora Turino, rządy powinny brać ten efekt pod uwagę przy wybieraniu bodźców fiskalnych do zastosowania.

Badania zostały przeprowadzone metodą modelowania ekonomicznego (za pomocą modelu typu DSGE – dynamicznej stochastycznej równowagi ogólnej), obrazującą m.in. zmiany w tym, jak firmy zwiększają lub zmniejszają produkcję, jak wahają się ceny nieruchomości oraz jak kształtują się wydatki gospodarstw domowych przy wprowadzaniu przez państwo różnych bodźców fiskalnych. Badania przeprowadzono dla wskaźników oszacowanych na podstawie danych z gospodarki USA. Celem było zbadanie czy i jaki wpływ ma na efekty tych bodźców poziom zadłużenia sektora prywatnego. Okazuje się, że ma i że jest to wpływ znaczący. Z tego powodu, zdaniem prof. Turino, rządy nie powinny ignorować tych efektów przy podejmowaniu decyzji w zakresie polityki fiskalnej. Przy czym, jak mówił, najważniejszym wnioskiem z badań jest to, że wpływ poziomu zadłużenia na wynik działania rządu jest zależny od tego, jaki instrument fiskalny zostanie zastosowany.
„W przypadku obniżenia podatku od towarów i usług pozytywny wpływ na poziom produktu krajowego brutto znacznie spada, gdy poziom zadłużenia sektora prywatnego jest wyższy. Inaczej jest w przypadku podatku dochodowego, gdzie efekt pozytywny jest wzmocniony, kiedy poziom zadłużenia jest wyższy” – wyjaśnia prof. Francesco Turino. Jego badania pokazały również, że wzrost PKB wywołany zwiększonymi wydatkami publicznymi także zostaje znacznie zmniejszony, gdy poziom prywatnego zadłużenia jest większy. Stąd wniosek, że najkorzystniejszym bodźcem fiskalnym w sytuacji wysokiego poziomu zadłużenia sektora prywatnego byłoby obniżenie podatków od pracy, ponieważ ten instrument spowodowałby największy wzrost wskaźników wzrostu.
W wykładzie i dyskusji wzięli udział zaproszeni specjaliści oraz członkowie Rady Fiskalnej i eksperci Biura Rady Fiskalnej. Spotkanie zainaugurowało cykl Seminariów Rady Fiskalnej – będą to prelekcje dotyczące istotnych kwestii z zakresu finansów publicznych i ekonomii, prowadzone na zaproszenie Rady przez krajowych i zagranicznych ekspertów. Cykl ten jest skierowany przede wszystkim do specjalistów w zakresie makroekonomii i finansów publicznych z uczelni, ośrodków naukowych i administracji publicznej.
Prof. Francesco Turino jest profesorem nadzwyczajnym (Associate Professor) ekonomii na Uniwersytecie w Alicante (https://www.ua.es/es/ i https://dfae.ua.es/es/). Stopień doktora nauk ekonomicznych uzyskał na Uniwersytecie Pompeu Fabra, gdzie prowadził badania pod kierunkiem Jordiego Galíego. Jego zainteresowania badawcze koncentrują się na makroekonomii, ze szczególnym uwzględnieniem polityki fiskalnej, tarć na rynkach finansowych, szarej strefy i makroekonomicznych skutków reklamy. Wyniki jego badań były publikowane m. in. w czasopismach: The Economic Journal, European Economic Review, Review of Economic Dynamics, Economic Modelling czy Economic Systems.








